FB.6.4.1.1. Işığın farklı yüzeylerdeki yansıma olaylarına ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme
a) Işığın farklı yüzeylerdeki yansıma olaylarının niteliklerini tanımlar.
b) şığın farklı yüzeylerdeki yansıma olayları ile ilgili topladığı verileri kaydeder.
c) Işığın farklı yüzeylerdeki yansımasını düzgün ve dağınık yansıma olarak değerlendirir.

FB.6.4.1.2. Işığın yansımasında gelen ışın, yansıyan ışın ve yüzeyin normali arasındaki ilişkiyi kanıt kullanarak açıklayabilme
a) Işığın yansımasına ilişkin deneysel verileri kaydeder.
b) Işığın yansımasına ilişkin veri setleri oluşturur.
c) Işığın yansımasına dair topladığı verilere dayalı açıklama yapar.

Işığın Yansıması

5. sınıfta, ışığın doğrusal bir yol izleyerek yayıldığını ve opak (saydam olmayan) cisimlerle karşılaştığında gölge oluşumu gibi etkiler meydana getirdiğini öğrenmiştik.

• Ay bir ışık kaynağı değildir çünkü kendi ışığını üretmez, Güneş’ten gelen ışığı yansıtır. Bu nedenle Ay’ı Dünya’dan görebiliriz.
• Aynaya baktığımızda kendimizi görmemizin sebebi ise aynanın ışığı düzenli bir şekilde yansıtmasıdır.
• Işık, çevremizdeki nesnelerin görünür olmasını sağlayan en önemli unsurlardan biridir.
• Nesnelerden yansıyan ışık ışınları gözlerimize ulaşır ve bu sayede onları görebiliriz.
• Yansıma, ışık ışınlarının bir yüzeye çarpıp geldiği ortama geri dönmesidir; aynalar, su birikintileri ve parlak yüzeylerde bu olayı günlük hayatta görebiliriz.
• Çevremizdeki cisimleri görebilmemizin nedeni de onların ışığı yansıtmasıdır; ışık gözümüze geldiği için cisimleri algılarız.
• Örneğin kolumuzdaki saati hareket ettirdiğimizde camın güneş ışığını yansıtma açısı değiştiği için duvardaki parlak noktanın yeri de değişir.
• Aşağıdaki ışık ve yansımalarla ilgili doğadan bazı fotoğraflar verilmiştir.

• Fotoğrafın oluşmasını sağlayan öge ışıktır. Fotoğraf çekerken ışık kaynağının konumuna ve parlaklığına göre bazı ayarlamalar yapmak gerekebilir. Fotoğrafını çektiğiniz yerin ya da nesnenin aydınlanmış olması tercih edilmelidir. Bu şekilde fotoğrafı çekilen nesnenin ayrıntıları ve renkleri daha iyi görünür.
• Yansıma olayında yüzeylerin özellikleri yansıma türünü belirler. Düzgün ve dağınık yansıma olmak üzere iki çeşit yansıma vardır.

A) Düzgün Yansıma:

• Parlak ve düzgün yüzeylere birbirine paralel gelen ışınlar yüzeye çarptıktan sonra yine birbirine paralel olarak yansır.
• Bu yansıma çeşidi ‘Düzgün Yansıma’ olarak adlandırılır.
• Düzgün yansımada cisimlerin görüntüsü aynı şekil ve büyüklükte görülür.
• Işığın çarptığı yüzey pürüzsüz ise düzgün yansıma gerçekleşir.
• Örneğin alüminyum folyo, yüzeyi parlak ve pürüzsüz olduğu için ışığı daha düzenli bir şekilde yansıtarak düzgün yansımaya örnek oluşturur.
• Düzgün yansımaya örnek yüzeyler: düz cam, ayna, durgun su, buruşmamış alüminyum folyo, cilalı tahta, pürüzsüz mermer, pürüzsüz granit ve kuşe kâğıt.

B) Dağınık Yansıma:

• Pürüzlü ve mat yüzeylere gelen ışınlar yüzeye çarptıktan sonra farklı yönlere dağılır.
• Bu yansıma çeşidi ‘Dağınık Yansıma’ olarak adlandırılır.
• Dağınık yansımada cisimlerin görüntüsü net bir şekilde oluşmaz, bu yüzden şekil ve büyüklük ayırt edilemez.
• Işığın çarptığı yüzey düzgün değilse, yani yüzeyde girinti ve çıkıntılar varsa dağınık yansıma gerçekleşir.
• Örneğin buruşturulmuş alüminyum folyo gibi çok pürüzlü yüzeylere paralel olarak gelen ışınlar yüzeye çarptıktan sonra farklı doğrultularda yansır. Bu tür yansımalarda net görüntü oluşmaz.
• Dağınık yansımaya örnek yüzeyler: Dalgalı su, saman kâğıdı, duvar, beton zemin, kumaş yüzeyler, tahta masa (cilasız), ve toprak yüzey.

Yansıma Olayı

• Gelen ışın: Yansıtıcı yüzeye ulaşan ışık ışınlarına denir.
• Yansıyan ışın: Yansıtıcı yüzeye çarptıktan sonra yön değiştirerek geldiği ortama geri dönen ışına denir.

• Yüzey normali: Gelen ışının yansıtıcı yüzeye çarptığı noktadan başlayarak yüzeye dik çizilen hayalî çizgiye denir. “N” ile gösterilir.
• Gelme açısı: Gelen ışın ile yüzey normali arasındaki açıya denir.
• Yansıma açısı: Yansıyan ışın ile yüzey normali arasındaki açıya denir.
• Işığın yansımasında bazı kurallar vardır. Bu kurallar yansıma kanunları olarak adlandırılır.
• Aşağıda aynalara gelen ışınlar verilmiştir. Buna göre yüzey normalleri ve yansıyan ışınlar çizilmiştir. Işınlar, M. Kemal Atatürk’ün “Geldikleri gibi giderler” sözünü adeta uygular.
• (Yansıyan ışınları daha net çizebilmek için karelerin köşelerinden faydalanabilirsiniz.)

Yansıma Kanunları

1. Yüzey normali, yüzeye her zaman 90° (dik) açı yapan hayalî bir çizgidir.

2. Gelme açısı yansıma açısına eşittir. Aşağıda eksik olan gelen ve yansıyan ışınlarla gelme ve yansıma açısı bulunmuştur.

3. Yansıtıcı yüzeye dik olarak gelen ışın yani yüzey normali üzerinden gelen ışın kendi üzerinden geri yansır.

4. Gelen ışın, yüzey normali ve yansıyan ışın aynı düzlemdedir.

Uyarı: Yansıma kanunları hem düzgün hem dağınık yansıma için geçerlidir.

Uyarı: Gelme açısı her zaman gelen ışınla N (Yüzey Normali) arasındaki açıdır. Yansıma açısı her zaman yansıyan ışınla N (Yüzey Normali ) arasındaki açıdır.