FB.5.5.2.1. Isı ve sıcaklık kavramlarını karşılaştırabilme
a) Isı ve sıcaklık kavramlarının özelliklerini belirler.
b) Isı ve sıcaklık kavramlarının özelliklerine ilişkin benzerlikleri listeler.
c) Isı ve sıcaklık kavramlarının özelliklerine ilişkin farklılıkları listeler.

FB.5.5.2.2. Sıcaklığı farklı olan sıvıların karıştırılması sonucu ısı alışverişi olduğuna yönelik bilimsel çıkarım yapabilme
a) Farklı sıcaklıklardaki sıvılar arasında ısı alışverişi olduğunu tanımlar.
b) Sıvıların karıştırılmadan önceki ve sonraki sıcaklıklarını kaydeder.
c) Karıştırılan sıvılar arasında ısı alışverişi olduğunu değerlendirir.

Isı ve Sıcaklık

• Isı ve sıcaklık birbirinden farklı kavramlardır.
• Isı ve sıcaklık, günlük yaşamda sıkça kullanılan kavramlardır; ancak bu iki kavramın birbiri yerine kullanılması, çeşitli anlam karışıklıklarına ve hatalara yol açabilmektedir.
• Güneş, doğal bir ısı ve ışık kaynağıdır. Güneş’ten gelen ısı, Dünya’nın belirli bir sıcaklıkta kalmasını sağlar.

Isı Nedir?

• Isı, sıcaklığı yüksek olan maddeden düşük olan maddeye aktarılan enerjidir.
• Isı bir enerji türüdür ve kalorimetre kabı ile hesaplanır.
• Birimi kalori (cal) ya da joule (J)’dür.
• Maddeler ısı aldığında ısınır, ısı verdiğinde soğur.
• Isıyı, Güneş gibi ısı kaynaklarından elde ederiz.

Sıcaklık Nedir?

• Bir maddenin ısısının ortalamasıdır.
• Sıcaklık, bir enerji değildir.
• Termometre ile ölçülür.
• Birimi derece Celsius (°C)’dur.
• Sıcaklık, bir maddenin ne kadar ısı aldığını veya verdiğini gösterir.

Örnek: Elimize aldığımız buz, bizden ısı alır ve elimiz soğur. Ateşi olan bir çocuğun alnına buz torbası konulursa, çocuk ısı verir ve sıcaklığı düşer.

• Isı sıcak maddeden soğuk maddeye doğru hareket eder.

• Yukarıdaki şekilde 80 °C deki cisimden 30 °C deki cisme doğru ısı akışı olmaktadır.
• Isı aktarımı, sıvıların sıcaklıkları eşitleninceye kadar devam eder.
• Belirli bir süre sonra her iki cismin son sıcaklıkları eşit olur. Bu son sıcaklığa denge sıcaklığı denir.
• Denge sıcaklığı iki cismin sıcaklıkları birbirine eklenir, sonra ikiye bölünür:
• (80 °C + 30 °C) = 110 °C
• 110 °C ÷ 2 = 55 °C
• Yani bir süre sonra iki cismin denge sıcaklığı 55 °C olur.

• Yukarıdaki karıştırılan sıvılar arasında ısı alışverişi tamamlandığında ölçülen son sıcaklık, iki sıvı sıcaklığının arasında bir değer alır. Sıcaklığı 50 ⁰C olan sıvının üzerine sıcaklığı 10 ⁰C olan sıvı eklendiğinde karışımın son sıcaklığı 10 ⁰C ile 50 ⁰C arasında olur.

• Sıcaklıkları eşit olan maddeler arasında ise ısı alışverişi gerçekleşmez.

• Maddeler taneciklerden oluşmuştur. Isı alan maddenin tanecikleri daha hızlı hareket etmeye başlar.

Isı ve Sıcaklık Arasındaki Farklar

Isı	Sıcaklık
Bir enerji türüdür.	Isının göstergesidir, enerji değildir.
Kalorimetre kabı ile hesaplanır.	Termometre ile ölçülür.
Doğrudan ölçülemez.	Doğrudan ölçülebilir.
Birimi Joule (J) ve Kalori (cal)’dir.	Birimi Santigrat derece (°C)’dir.
Maddeler arasında alınıp verilebilir.	Alışverişi olmaz.
Isı alan her maddenin sıcaklığı artmaz. (örneğin hal değişimi sırasında)	Sıcaklığı artan madde ısı almıştır.

 Isı ve Sıcaklık Kavramlarına Günlük Yaşamdan Örnekler

1. Çay Kaşığı Isınması: Sıcak çayın içine konulan soğuk kaşık, çaydan ısı alır ve bir süre sonra ısınır.
2. Soğuyan Sandalye: Kışın balkonda bırakılan sandalye, çevresine ısı verir, bu yüzden sıcaklığı düşer.
3. Kalorifer Üzerindeki Su Kabı: Kaloriferin üzerine konan soğuk su, kaloriferden ısı alır ve ısınır.
4. Buzdolabından Çıkan Yiyeceklerin Terlemesi: Soğuk şişe ya da yiyecek, ortamdan ısı alır, üzeri terleme gibi su damlacıklarıyla kaplanır.
5. Sıcak Asfalt Üzerinde Yürümek: Yazın asfalt çok sıcak olur. Ayakkabılar ya da çıplak ayak ısı alır, rahatsızlık hissedilir.

6. Buzlu İçecek İçmek: Ağzımıza aldığımız buz, vücudumuzdan ısı alır ve erir.

7. Sıcak Yastık Ters Çevirmek: Başımızla temas eden yastık ısı alır, sıcak olur. Ters çevrildiğinde serin tarafıyla tekrar temas sağlanır.

8. Cam Buğulanması: Soğuk cam yüzey, ortam havasından ısı alır, camda buğulanma oluşur.

9. Yanımıza Alınan Sıcak Su Torbası: Soğuk bir kış gününde kullanılan sıcak su torbası, vücudumuza ısı verir, biz ısınırız.