FB.5.4.3.1. Tam gölgeyi gözlemleyerek açıklayabilme
a) Tam gölgenin nitelikleri tanımlar.
b) Tam gölgeye ait elde ettiği verileri kaydeder.
c) Tam gölgeyi etkileyen değişkenleri açıklar.
Tam Gölgenin Oluşumu
- Gölge oluşumu günlük yaşamımızda sıklıkla gözlemlediğimiz bir olaydır. Gölgenin oluşumu ve özellikleriyle ilgili aşağıdaki etkinliği yapalım.
- Işık ışınları opak maddelerden geçemez ve opak maddelerin arkasında karanlık bir bölge oluşur. Oluşan bu bölgeye tam gölge denir.
- Gölge olayının gerçekleşmesi ışığın doğrusal olarak yayıldığının bir kanıtıdır.
Yarı Gölge Nedir?
Bir ortamda iki ışık kaynağı varsa ve cisim bu kaynaklardan sadece birinden ışık alabiliyorsa, yarı gölge oluşur.
🔦 Örnek: Gece yapılan futbol maçlarında, sahadaki projektörler nedeniyle oyuncuların birden fazla gölgesi oluşur. Bunlar genellikle yarı gölgelerdir.
Gölge Nasıl Çizilir ?
- Opak bir cismin gölgesinin çizilmesi için ışık kaynağından çıkan ışınları, cismin uç noktalarını çizgi ile birleştirerek ekrana kadar uzatalım daha sonra ekran üzerinde oluşan noktaları birleştirelim. Noktaların oluşturduğu alanı siyaha boyayalım.
- Her cismin kendine benzer gölgesi oluşur. Cisim yuvarlaksa yuvarlak gölge oluşur.
Gölgenin Büyüklüğü Nasıl Değişir ?
Bir cismin gölgesinin büyüklüğü, cismin büyüklüğüne ve ışık kaynağı ile cisim arasındaki uzaklığa bağlıdır.
1) Gölgenin Büyüklüğü Cismin Büyüklüğüne Bağlıdır.
Işık kaynağına aynı mesafede olan iki cisimden boyutu büyük olanın gölgesi de büyük olur. Örneğin ışık kaynağına eşit uzaklıkta bulunan futbol topunun gölgesi tenis topunun gölgesine göre daha büyüktür.
2) Gölgenin Büyüklüğü Cismin Işık Kaynağına Uzaklığına Bağlıdır
Işık kaynağının yeri sabit tutulup cisim ışık kaynağına yaklaştırıldığında ve uzaklaştırıldığında cismin gölgesinin büyüklüğü değişir.
Cisim, ışık kaynağından uzaklaştıkça gölgesinin boyu küçülür.
3) Gölgenin Büyüklüğü Işık Kaynağının Cisme
Cismin yeri sabit tutulup ışık kaynağının uzaklığı değiştirilirse cismin gölge büyüklüğü değişir. Işık kaynağı, cisme yaklaştıkça cismin gölgesinin boyu büyür.
Gölge Oluşumunun Kullanım Alanları
- Gölge Oyunları Karagöz ve Hacivat gibi geleneksel gölge oyunları, kültürümüzün önemli bir parçasıdır ve hâlâ ilgiyle izlenmektedir.
- El Gölgesi Figürleri Işık kaynağının önüne el konularak kuş, tavşan gibi farklı şekiller oluşturulabilir. Bu hem eğlenceli hem öğretici bir etkinliktir.
- Sanatta Gölge Kullanımı Işık ve gölge oyunları, resim, tiyatro, fotoğraf ve sahne tasarımı gibi pek çok sanatsal alanda etkileyici sonuçlar yaratmak için kullanılır.
Gölgeye Bakarak Zaman Tahmini
Gölge yönü ve boyu, Güneş’in gökyüzündeki konumuna göre değişir:
- Sabah: Güneş doğudan doğar, gölge batıya ve uzundur.
- Öğle: Güneş en yüksektedir, gölge kısalır ve kuzeye düşer.
- Akşam: Güneş batıya yaklaşır, gölge uzar ve doğuya yönelir.
Bu bilgiler geçmişte güneş saati olarak da kullanılmıştır.
Bir Cevap Yazın